De peiling één jaar na de verkiezingen laat zien dat de drie regeringspartijen samen 27 zetels verliezen, meer dan 40% van de toen behaalde. De wensen rondom het begrotingsoverleg laat goed zien hoe tegengesteld de opvattingen zijn van de kiezers van de drie regeringspartijen t.o.v. samenwerking met PRO of JA21.
Lees volledig artikel: 1 jaar na verkiezingen is regeringscoalitie 40% van haar kiezers kwijt
Zetelverdeling
De peiling van dit weekend laat goed zien hoe de coalitiepartijen zijn weggezakt sinds de verkiezingen van één jaar geleden.
Als de verschuivingen bij de kiezers worden bekeken, dan valt het volgende op:
- Bij de kiezers van de regeringspartijen bij de laatste Tweede Kamerverkiezingen stemt minder dan 50% nog op die partij. Rond een kwart geeft aan niet te weten op welke partij nu te stemmen.
- Circa 5 zetels gaan van D66 naar PRO, 7 zetels gaan van de VVD naar JA21. De 7 zetels die het CDA verliest, gaan met name naar 50PLUS en JA21.
- Het verlies van de PVV gaat met name naar FVD en in mindere mate naar JA21.
- SP en Volt binden de eigen kiezers goed en profiteren ook van het wegzakken van D66, PvdD sprokkelt kiezers bij elkaar van verschillende partijen.
Mona Keijzer
Het is onduidelijk of Mona Keijzer met een eigen partij aan verkiezingen gaat meedoen. Daarom is deze groepering niet in de zetelverdeling opgenomen. Wel is gevraagd wat men zou doen als deze groepering wel aan de verkiezing meedoet. Dan kan vastgesteld worden dat die groepering dan tussen de 8 en 10 zetels zou halen.
JA21 zou er dan het meeste last van hebben; het kost die partij dan 4 of 5 zetels, PVV ongeveer 2 zetels, FVD en VVD 1 zetel.
Begrotingsonderhandelingen
Cruciaal voor de minderheidsregering is dat ze over 3 weken een meerderheid moeten krijgen voor hun begroting. Daarvoor moeten ze met andere partijen afspraken maken, omdat ze anders stemmen in beide Kamers tekortkomen. Het is niet alleen complex om dat binnen politiek Den Haag te bereiken, maar ook onder de kiezers ligt het moeilijk, zoals de onderstaande tabel laat zien.
Goed te zien valt dat de kiezers van de VVD voor de samenwerking met JA21 en tegen de samenwerking met PRO is. Bij D66 is het juist andersom. Kiezers van het CDA zitten duidelijk in een middenposite.
Als de regeringscoalitie er alleen in slaagt met één van de twee partijen tot een overeenkomst te komen dan zal het een deel van de kiezers van de regeringspartijen teleurstellen. Maar als er geen overeenkomst tot stand komt, dan komen we in “uncharted territory”. Ook dat kan nog forse electorale gevolgen hebben.
