Ten opzichte van de verkiezingen van drie maanden geleden zien we maar één forse verschuiving: van FVD naar PVV.
Lees volledig artikel: PVV zakt verder weg ten gunste van FVD
D66-CDA-VVD minderheidskabinet
Nu het vrijwel zeker is dat er een D66-CDA-VVD minderheidskabinet gaat komen is er een nieuwe zetelpeiling uitgevoerd.
Wat we al eerder vaststelden en nog steeds zo is dat D66-kiezers een sterke voorkeur hebben voor een regering met GroenLinks-PvdA, de kiezers van de VVD voor een kabinet met Ja21. Bij de CDA kiezers is dat verdeeld.
Maar de kiezers van D66 en CDA hebben duidelijk wel vertrouwen in het aanstaande minderheidskabinet. Die van de VVD wat minder, maar nog steeds meer dan het gemiddelde van alle kiezers, die samen gemiddeld 4,7 scoren.
Bij andere partijen zien we de volgende cijfers:
- GroenLinks-PvdA 4,9
- JA21 3,9
- BBB 2,6
- PVV 1,7
- FVD 1,2
Dit patroon is ook terug te zien in wanneer men denkt (hoopt?) dat de volgende verkiezingen zijn. Van alle Nederlanders denkt een derde dat het in 2028 of 2029 zal zijn. Onder kiezers van D66 is dat tweederde, onder de kiezers van het CDA 55% en van de VVD 38%. Ook ruim een derde van de kiezers van GroenLinks/PvdA zeggen 2028/2029.
Bij kiezers van PVV, FVD, BBB is dat 10% of minder. Bij kiezers van JA21 bijna een kwart.
Van alle Nederlanders geeft ruim 20% aan de volgende Tweede Kamerverkiezingen dit jaar te verwachten. Maar dat zijn amper de kiezers van D66 of CDA, en vooral die van PVV en FVD.
Ten slotte is gevraagd welke aanpak de kiezers willen van hun eigen partij in de richting van het minderheidskabinet.
Kiezers van GroenLinks/PvdA vinden voor bijna 60% dat hun partij de onderwerpen moeten beoordelen met een positieve insteek, terwijl bijna 40% vindt dat het met een negatieve insteek zou moeten.
Bij de kiezers van JA21 zijn de scores resp. 70% met een positieve insteek en 30% met een meer negatieve insteek. Bij de BBB-kiezers zien we een score van ongeveer 50/50.
Zetelverdeling
Bijna drie maanden na de Tweede Kamerverkiezingen zien we weinig verschuivingen in zetels, maar met één grote uitzondering. Bij acht partijen zien we helemaal geen verandering, bij vijf partijen één of twee zetels verschuiving. Maar bij twee partijen zien we wel forse verschuivingen. De PVV is inmiddels 9 van de 26 zetels kwijtgeraakt, terwijl FVD er 7 zetels bij heeft gekregen.
Als naar de werkelijke verschuivingen tussen de partijen wordt bekijken dan gaan 6 zetels direct van de PVV naar FVD. De rest van de winst van FVD is afkomstig van BBB, JA21 en degenen die niet hebben gestemd.
Op een andere manier is ook goed inzicht te geven van de electorale ontwikkelingen bij de grotere partijen. Dat betreft het verloop van het aandeel kiezers van die partijen, dat aangeeft om nog steeds op die partij te stemmen. De grafiek laat de ontwikkeling zien, 4 weken na de verkiezingen, 8 weken erna en 12 weken erna. (Besef daarbij dat het gebruikelijk is dat al direct na de verkiezingen een klein deel van de kiezers niet meer de partij noemen die ze gestemd hebben op de dag zelf. Er is dan namelijk geen sprake meer van een verkiezingsstrijd en ook niet meer van strategisch stemmen!).
Het verschil tussen de partijen is hier goed te zien. FVD blijft stabiel met meer dan 90% van haar kiezers, die nog steeds aangeven FVD te stemmen, terwijl de PVV per 4 weken ongeveer 9% van haar kiezers kwijtraakt (dat is 2,5 zetel). Van de overige partijen doet D66 het beter onder haar eigen kizers dan de VVD.
De uiteindelijke uitslag per partij hangt ook nog af van waar de kiezers naar toe gaan. Zo zien we bij D66 dat 5% van de GroenLinks/PvdA kiezers van oktober 2025 nu aangeven D66 te stemmen. Terwijl het verlies van de eigen kiezers van de VVD gedeeltelijk wordt gecompenseerd door de ene zetel die deze partij krijgt van overgelopen D66- en PVV-kiezers.
GroenLinks/PvdA compenseert een deel van het verlies aan D66 doordat er ook een ongeveer even grote groep D66-kiezers nu aangeven GroenLinks-PvdA te stemmen.
De verdeling over links – rechts zien we goed in de volgende grafiek:
