Bij een analyse van de verkiezingsuitslag, zoals weergegeven door het ANP, blijkt op twee punten de uitslag anders te zijn. Het is toe te schrijven aan een verkeerde classificatie van partijen in de verschillende uitslagen categoriën. GroenLinks/PvdA heeft meer verloren en de lokale paritjen minder gewonnen.
Lees volledig artikel: De uitslag van de Gemeenteraadsverkiezingen is echt anders!
Lees ook de analyse van de uitslag van GR2026.
Dit is anders
Tijdens onze uitslagenavond afgelopen woensdag stelden we op gemeenteniveau een patroon vast, die we – tot onze verbazing – niet zo terugzagen in de einduitslag zoals die via het ANP werd verspreid.
Dit zagen we niet terug
- GroenLinks/PvdA verloor meer t.o.v. de Gemeenteraadsverkiezingen.
- De winst van de lokale partijen was een stuk kleiner.
1. Groter verlies GroenLinks/PvdA
Het ANP heeft een uitslagendienst, die de uitslagen van de gemeenten verzameld en met de media deelt. Ook onze uitslagenavond was aangesloten op deze informatielevering.
Dit is een deel van de uitslag van woensdag, zoals die door het ANP via haar dashboard werd weergegeven.
Hier staat dus dat GroenLinks/PvdA is gedaald van 16,7% naar 14,5%.
Maar er is iets vreemds aan de hand als deze uitslag wordt vergeleken met die van de officiëlen database van de uitslagen uit 2022 van de Kiesraad. Want daar staat dat het totaal van GroenLinks, PvdA en de combinatie van die paritjen op 18 maart 2022 17,8% was en niet de 16,7% die het ANP hier vermeld. Kijk maar:
Nu hadden in 2022 door gemeentelijke herindeling 9 gemeenten op een ander moment gestemd en deden dit keer twee gemeenten niet mee, waardoor deze cijfers iets aangepast moeten worden. Maar ook als daarop wordt gecorrigeerd heeft GroenLinks/PvdA bij de vorige verkiezing minimaal 17,5% behaald, dus 0,8% meeer dan het ANP in dit overzicht aangeeft. En heeft GroenLinks/PvdA dus precies 3 procentpunten verloren. De combinatie is dus tussen deze twee verkiezingen relatief gezien 17% van het kiezers kwijtgeraakt!
De oorzaak lijkt de volgende te zijn: Als de ANP cijfers per gemeente worden bekeken dan lijkt het erop dat in de ANP telling de combinatie GroenLinks/PvdA in 2022 bij de totaaltelling niet of ten dele is meegeteld, maar is terecht gekomen in de groep “lokale partijen”. Of op een andere manier zijn genegeerd.
Let wel, in 2022 was de combinatie GroenLinks/PvdA nog veel minder gebruikelijk, zoals uiit de uitslag blijkt, zoals hierboven geschetst: in 2022 kon 75% van de kiezers los PvdA en/of los GroenLinks stemmen. En slechts 15% had op hun stembiljet een combinatie van die twee partijen. Maar wat interessant is: die naam op het stembiljet was in een deel van de gemeenten GroenLinks/PvdA en in een ander deel PvdA/GroenLinks. En het lijkt erop dat dit een bron van verwarring is geweest bij de toebedeling van die combinaites bij de totaaltelling. De combinatie PvdA/GroenLinks lijkt in het ANP overzicht bij de lokale partijen terecht tekomen te zijn. (De fout kan ook een andere zijn geweest, omdat het niet uit de resultaten zelf exact is te halen).
Dus het verlies van GroenLinks/PvdA in welke combinatie dan ook uit 2022 is niet 2,2 procentpunten, maar 3 procentpunten.
Op deze kaat is ook goed te zien dat de combinatie GroenLinks en PvdA het electoraal zwaar heeft gehad en buiten grote steden en studentensteden fors is achteruitgegaan. Dit betreft de relatieve verschuiving per gemeente tussen 2022 en 2026.
2. De lokale partijen wonnen minder
Als ingezoomd wordt op de landelijke uitslagen tabel van het ANP dan is er nog een ander element, die een goede analyse verstoord.
Onderin staat de groep partijen met de naam “niet langer deelnemende partijen”. Dat betref 4,2% van de uitslag van 4 jaar geleden.
Maar als je die groep op gemeentenieveau bekijkt dan blijken die partijen, die niet meer meededen in 2026, vooral lokale partijen te zijn!
Een duidelijk voorbeeld is de gemeente Tubbergen.
Dit is de uitslag van die laatste subgroep in Tubbergen,
En de database van de Kiesraad laat zien dat die 17,8% een lokale partij betreft.
Ook bij de verdere analyse van de uitslagen is te zien dat deze partijen in de groep “niet langer deelnemende partijen” voornamelijk lokale partijen zijn geweest, Soms betrof het slechts een naamsverandering , zoals in Apeldoorn van Gemeentebelangen naar Hart voor Apeldoorn.
In de tabel van ANP staat dus een verschil van 2,9 procentpunten bij de lokale partijen. En als e corrigeren op wat we gezien hebben bij PvdA/GroenLinks, waarbij er maximaal 0,7% in 2022 onterecht aan lokaal is toegewezen, dan zou er een verschil zijn van 3,6% als toename van de lokale partijen. Maar daar moeten dus de lokale partijen worden afgetrokken die in de groep “Niet langer deelnemende partijen” zitten. Een aantal dat we niet weten, maar op basis van een steekproef is het ruim meer dan de helft van deze uitslag. Stel dat het 3% van de 4,2% is, dan houden we selechts een winst van de lokale partijen over t.o.v. 4 jaar geleden van 0,6% i.p.v. de aangegeven 2.9%.
(Ook als er een definitieve telling komt vanuit de Kiesraad blijft het problematiek van de classificatie van de patijen. Wat doe je bij voorbeeld in Pijnacker-Nootdorp met de partij “Progressief P.N./GroenLinks/PvdA”? Een partij die bij deze verkiezing net zoveel haalde als de vorige keer. Dat is trouwens ook bij “Pr.O GroenLinks/PvdA” het geval in Oegstgeest. Reken je die als lokale partij of is tot de GroenLinks/PvdA
In het andere artikel over de Gemeenteraadsverkiezingen laten we een aantal analyses zien over de uitslag.
