De zware kritiek van Ernst Kuipers op RIVM, de modelleur en het OMT

Verhoor Ernst Kuipers

Ernst Kuipers is woensdag 9 september verhoord door de Parlementaire Enquêtecommissie Corona. Hij was tot begin 2022 voorzitter van het Landelijk Coördinatiecentrum Patiëntenspreiding (LCPS) en het Landelijk Netwerk Acute Zorg (LNAZ), en daarnaast bestuursvoorzitter van het Erasmus MC. Op 10 januari 2022 werd hij minister van VWS.

Tijdens zijn verhoor uitte hij vaak, niet in omfloerste bewoordingen, kritiek op het RIVM, OMT en de modellen van het RIVM.

Op corona-enquete.nl staat de letterlijke tekst van het verhoor, Dit is de video van zijn verhoor.

Citaten

Hieronder staan een aantal letterlijke citaten vanuit het verhoor.

• “Dat was niet omdat het model van het RIVM niet goed was, maar dat model van het RIVM richt zich op iets anders. Het richt zich op wat is de impact van een scholensluiting of sluiting van de horeca of iets anders op het beloop van het aantal besmettingen. En vertaalt dat dan, maar dan met hele brede cijfers naar ziekenhuisbezetting. Onze modellen hebben, denk ik, nooit bij het OMT gelegen. Irrelevant voor het OMT blijkbaar. Alleen heel relevant voor de zorg,
• “Mijn advies aan het RIVM was, en zal ook voor de toekomst zijn met het model, gebruik de meest accurate en meest actuele cijfers. Het RIVM bleef in de hele coronaperiode, desalniettemin, vasthouden aan het gebruikmaken van andere data die incompleet waren en met veel vertraging kwamen. Dat leidde af en toe tot behoorlijke misschattingen.”
• “Ik meldde het RIVM: Wij hebben precieze getallen voor u die ook accuraat zijn. De meest recente getallen die jullie hebben, zijn continu van vijf dagen geleden. Wij hebben ze van nu. Wil je ze nu hebben, dan kan ik ze je nu geven. Gebruik die gewoon. Maar er gebeurde niks. Modelleren is ongelooflijk belangrijk. Gebruik altijd de meest accurate en meest actuele getallen.”
• “Als je geen accurate cijfers gebruikt en ook geen actuele cijfers gebruikt, dan is duidelijk dat het heel moeilijk wordt om vooruit te voorspellen. Als je niet weet hoeveel patiënten er vandaag in het ziekenhuis liggen, wordt het al een gok om te zeggen hoeveel er morgen liggen. Laat staan overmorgen, laat staan over een week.”
• “Als je met je bezettingscijfers er soms meer dan 25% naast zit, hoe wil je dan precies beoordelen of een maatregel die misschien 10% impact heeft, ook daadwerkelijk werkt?”
• “Ik werd weleens gevraagd; waarom twee modellen? Ik vond de vraag veel logischer; waarom geen vijf modellen of tien modellen?”
• “Het zou ontzettend logisch zijn om meer modellen voor verschillende vragen en soms voor dezelfde vraag. Om soms, waar relevant, de uitkomsten daarvan ook gewoon te delen met een Kamer. En te gebruiken bij het debat, zoals u dat ook doet. En te gebruiken bij de onderbouwingen.”
• “Er was een voorspelling van het RIVM tijdens de laatste lockdown begin 2022, dat de aantallen ziekenhuispatiënten omhoog zouden gaan. Er lag een voorspelling van het LCPS dat de aantallen juist naar beneden zouden gaan. Het OMT, op basis van het model van het RIVM, adviseerde om de lockdown te continueren. We hebben, zoals u weet, besloten om de lockdown te versoepelen.”

Perfecte illustratie

Deze kritiek van een insieder is de perfecte illustratie hoe zwak de onderbouwing was dan de ingrijpende maatregelen die genomen werden en vaak nog lang gecontinueerd. Het is van een beschamend amateurisme, die culimineerde in de laatste lockdown, die we als enige in Europa hadden en ik hierover schreef.  Het is verbijsterend om te lezen dat het RIVM nog begin 2022, tijdens die laatste lockdown met steeds meer informatie over hoe weinig ziekmakend omikron was, toch nog adviseerde om de lockdown te continueren…

Ik ben zeer benieuwd of de Enquêtecommissie dit in haar eindrapport ook zo zal benoemen en dan wel op een stevige wijze. Want het mag nooit meer gebeuren dat een overheid ingrijpende maatregelen neemt met grote gevolgen, die zo’n zwakke onderbouwing heeft.